Δημητρίου Μίχα ,Φιλολόγου καθηγητού-Δ/ντου της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής

Το θέμα που θα προσπαθήσω να διαπραγματευθώ είναι: "Γλωσσική συνείδησι και Εθνική Ταυτότητα" - πώς μέσα από την γλωσσική εμπειρία και γνώσι διαμορφώνεται και η Εθνική μας ταυτότητα.

Βέβαια το θέμα για μας τους Έλληνες είναι πολύ μεγάλο και αγγίζει ευαισθησίες Πατριωτισμού , περιούσιου Πολιτισμού που φώτισε όλο τον κόσμο, αλλά και διχαστικές κρίσεις, εκτιμήσεις για το Γλωσσικό Ζήτημα περί καθαρευούσης ή δημοτικής, ή για πιο σύγχρονα θέματα όπως για την λεξιπενία, τον λειτουργικό αναλφαβητισμό , τα Γκρίνγκλις κλπ.

Ι.Μότσης

Ἥ δὲ καὶ ἀτρύγετον πέλαγος τέκεν, οἴδματι θυῖον, Πόντον, ἄτερ φιλότητος ἐφιμέρου· αὐτὰρ ἔπειτα Οὐρανῷ εὐνηθεῖσα τέκ᾽ Ὠκεανὸν βαθυδίνην”

Αυτή (η θεά Γη) γέννησε και το άγονο πέλαγος, το όλο κύμα, τον Πόντο, χωρίς ηδονική αγάπη κι έπειτα με τον Ουρανό κοιμήθηκε και γέννησε τον βαθύδινο Ωκεανό.

Ο πόντος είναι η ατέρμονη αιθερική θάλασσα, η οποία και αποτελεί κυρίαρχο, γενεσιουργό στοιχείο της ύλης (-ενέργειας) και γι’ αυτό αυτονομείται (παρθενογένεση) από την ίδια την ύλη.  Ο ποταμός Ωκεανός με τους πολυπληθείς γυιούς - παραποτάμους του είναι τα τεράστια συμπαντικά αιθερικά ρεύματα   στους κόλπους του οποίου υπάρχει και κινείται το Σύμπαν – κόσμος. Η κίνηση αυτή δεν είναι ευθύγραμμη, ούτε απλά κυκλική. Οι διάφοροι πλανήτες και τα συστήματα πλανητών κινούνται παρασυρόμενοι από τον βαθύδινο ωκεανό στις δίνες των αιθερικών ποταμών του σε μια κίνηση δίνης, σπείρας σε σπειροειδή δηλ. κίνηση, όπως οι κυκλώνες και οι παντός είδους στρόβιλοι στην φύση.

Η οργάνωση της κοινοτικής ζωής στο Ζωτικό, ο Κοινοτικός Τρό­πος Παραγωγής, έχει αναδείξει στο παρελθόν την μουσική, τον χορό και το τραγούδι  ως κυρίαρχες μορφές πολιτιστικής έκφρασης των συγχωριανών μας. Παράλληλα είχαν αναπτυχθεί και άλλες εξίσου σημαντικές μορφές  πολιτιστικής έκφρασης, όπως η λαϊκή ποίηση, η ξυλογλυπτική, το κέντημα το πλέξιμο και ο αργαλειός ως εκφράσεις των δημιουργικών δυνάμεων και ικανοτήτων των μελών της ζωτικιώτικης κοινότητας.

Ο Ουρανός γέννησε  με την Γη τους δώδεκα Τιτάνες : τον Ωκεανό, την Τηθύ, τον Κοίο, την Φοίβη, τον Υπερίωνα, την Θεία, τον Κρείο (ή Κριό), τον Ιαπετό, την Θέμη, την Μνημοσύνη, τον Κρόνο και την Ρέα. Ο αριθμός δώδεκα έχει για τους αρχαίους Έλληνες, αλλά και για πολλούς ακόμη λαούς την δική του αποκρυφιστική σημασία.

Γιάννης Μότσης

«Σημείον[1] είναι παν ό,τι δεν έχει μέρος». Πάνω σ’ αυτήν την κορυφαία ανακάλυψη δόμησαν οι αρχαίοι Έλληνες το μαθηματικό τους οικοδόμημα, ορίζοντας και τα πέντε αξιώματα της γεωμετρίας (Ευκλείδης).

α.   Ηιτήσθω από παντός σημείου επί πάν σημείον ευθείαν γραμμήν αγαγείν.(Από κάθε σημείο μπορούμε να φέρουμε ευθεία που να το συνδέει με οποιοδήποτε σημείο)

β. Και πεπερασμένην ευθείαν κατά το συνεχές επ΄ ευθείας εκβαλείν. (Το ευθύγραμμο τμήμα προεκτεινόμενο γίνεται ευθεία)

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια προσπάθεια αποδόμησης της εθνικής αφήγησης με τους «συνωστισμούς» στην Σμύρνη και στον Ζάλογγο. Η προσπάθεια αυτή συνίσταται κυρίως στην αμφισβήτηση της ουσίας του γεγονότος. Στην περίπτωση του Ζαλόγγου αμφισβητείται η αυτοθυσία των Σουλιωτισσών και στην περίπτωση της Σμύρνης με παραπλανητικά λογοπαίγνια το ίδιο το αποτέλεσμα... («Ο Κεμάλ γιόρτασε το θρίαμβό του με τη μεταβολή της Σμύρνης σε τέφρα και την τεράστια σφαγή του εκεί χριστιανικού πληθυσμού», Ουϊνστων Τσώρτσιλ, απομνημονεύματα)

Ι. Μότσης

«Εν αρχή ην το Χάος[1]» κατά τον Ησίοδο. Τρία στοιχεία όμως συνυπάρχουν, το Χάος, η Γαία και ο Ερωτας. Ο Ερωτας δεν γεννά αλλά ενθαρρύνει και διευκολύνει τη γέννηση και τη δημιουργία. Από το Χάος γεννήθηκαν το Έρεβος και η Νύχτα, ενώ τα παιδιά τους ήταν ο Αιθέρας και η Ημέρα.

 «ἤτοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετ'· αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖ' εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεὶ ἀθανάτων οἳ ἔχουσι κάρη νιφόεντος Ὀλύμπου, Τάρταρά τ' ἠερόεντα μυχῷ χθονὸς εὐρυοδείης, ἠδ' Ἔρος, ὃς κάλλιστος ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι, λυσιμελής, πάντων τε θεῶν πάντων τ' ἀνθρώπων δάμναται ἐν στήθεσσι νόον καὶ ἐπίφρονα βουλήν.» (Ησιόδου Θεογονία 116-122)

Στην αρχή γεννήθηκε το Χάος, κι έπειτα η πλατύστηθη Γαία παντοτινός και ασφαλής τόπος των αθανάτων που εξουσιάζουν τις χιονισμένες κορφές του Ολύμπου και τα σκοτεινά Τάρταρα στα βάθη της γης με  τους πλατείς δρόμους. Μετά ο Έρως που είναι ο ωραιότερος ανάμεσα στους αθάνατους θεούς, που λύνει τα μέλη όλων των θεών και των ανθρώπων και δαμάζει στα στήθεια την καρδιά και τον νου.

Διαβάζω και ξαναδιαβάζω το πανέμορφο ποίημα του Μ.Αναγνωστάκη

Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει
όμως εγώ δεν παραδέχτηκα την ήττα,
έβλεπα τώρα πόσα κρυμένα τιμαλφή έπρεπε να σώσω
πόσες φωλιές νερού να συντηρήσω μέσα στις φλόγες...

Δεν το χορταίνω.

Πείσμα, περηφάνεια, αξιοπρέπεια, ψυχή, όραμα και τρυφεράδα.

Φροντίζοντας την  «Ιστοσελίδα των Ζωτικιωτών» μου δόθηκε η ευκαιρία να ανασύρω από την μνήμη παλιούς ήχους και εικόνες, όπως τις έζησα από τότε που θυμάμαι το χωριό μας, τις γιορτές μας, τα τραγούδια και τα έθιμά μας. Ξαναφέρω στην μνήμη μου τα τραγούδια της μάνας, όταν τα τα κρύα βράδυα του χειμώνα, δίπλα στο τζάκι, μας τραγουδούσε τη «Λαφίνα», το «Γιώργη μ΄ ήρθαν οι φίλοι σου», «Τ’ έχουν της Γκιώνας τα βουνά», «Διψούν οι κάμποι για νερό», «Λεβέντης εροβόλαγε» την «Τζαβέλαινα» και πολλά άλλα. Θυμάμαι την ξαδέρφη, την Πανάγιω, να τραγουδά το «Σαν πήρα έναν ανήφορο», στον ξέφλο την παρέα να τραγουδά «Ψες με την αστροφεγγιά, μια ΄βρεχε μια χιόνιζε», τον παπα-Κοσμά την «Ασημούλα», πολλά  τα τραγούδια, ακόμη κι αν δεν θυμάμαι τα λόγια, μα ο σκοπός τόσο οικείος και χιλιακουσμένος.