«Μα τον Κύνα, άνδρες Αθηναίοι, γιατί πρέπει να σας πω την αλήθεια…» ο όρκος του Σωκράτη στην απολογία του.  Δεν είναι μόνο ο Σωκράτης που ορκίζεται στον «Κύνα», «Μα τον Κύνα, ώ Λυκόστρατε» λέει κάποιος στις «Σφήκες» του Αριστοφάνη και ο Κρατίνος, ένας από τους σημαντικότερους κωμωδιογράφοςτης αρχαίας Ελλάδας, μας λέει πως οι πρωτόγονοι (πελασγοί και προκατακλυσμιαίοι πληθυσμοί)  άνθρωποι είχαν μέγιστο όρκο τον όρκο στον Κύνα.

Για μας τους μεγαλύτερους που ο χρόνος διαμονής στο Ζωτικό μάς ψήλωσε έως τουλάχιστον την εφηβεία μας και μέρος του αλώθηκε στο ανέμελο «κρυφτό» ανάμεσα στους λόγγους, στο παιχνίδι με εργόχειρη μπάλα ποδοσφαίρου (γεμίζοντας τσουράπι με κουρέλια.), στη βοσκή των οικόσιτων «μαναριών», στην πρώτη αφύπνιση του ερωτικού ψιθύρου,

Ο τζόγος με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ήταν κομμάτι της ανθρώπινης συμπεριφοράς από τα προϊστορικά χρόνια. Έχουν ανακαλυφθεί αρχεία τυχερών παιχνιδιών και σχετικά αντικείμενα ανάμεσα στα ερείπια της αρχαίας πόλης της Βαβυλώνας, τα οποία χρονολογούνται από το 3000 π. Χ. Αναφέρεται τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη και στην κλασσική λογοτεχνία πολλών πολιτισμών. Οι ιδιωτικές λοταρίες ήταν συχνό φαινόμενο στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, και ηΕλισάβετ η 1η της Αγγλίας «ίδρυσε» την πρώτη λοταρία που χρηματοδοτούνταν από το κράτος το 1566. Οι Ευρωπαίοι άποικοι οι οποίοι ήρθαν στη Νότια Αμερική χρησιμοποιούσαν τις λοταρίες ως μέσο για την άντληση κεφαλαίων σε όλο το εύρος των 13ων αρχικών αποικιών. Τα πρώτα κορυφαία πανεπιστήμια τα οποία ιδρύθηκαν στο Νέο Κόσμο επίσης βασίζονταν στις λοταρίες για να συγκεντρώσουν χρήματα.

του Δημητρίου Μίχα, Φιλολόγου καθηγητού-Δ/ντου της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής

Ένας από τους πλέον γνωστούς Αγίους που είναι ενταγμένος στο εορτολόγιο της Εκκλησίας μας είναι και ο προφήτης Ηλίας. Είναι δε τόσο αγαπητός στην συνείδηση των πιστών που πιθανόν να είναι ό μόνος που τιμάται με ιερό Ναό στις περισσότερες των πόλεων και σχεδόν σε όλα τα χωριά της επαρχίας.

«Η Αρέθουσα», τεύχος 7ο, Απρίλης, 2016

Από τα ελληνικά έθιμα, τα έθιμα του Πάσχα, με τις θρησκευτικές και μη αναφορές τους συγκροτούν ένα ιδιαίτερα μεγάλο κεφάλαιο της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, με ποικίλες τοπικές εκφάνσεις σε όλη την Ελλάδα.

Τα έθιμα, γενικά, έχουν σπουδαία θέση στη κοινωνική ζωή. Αφού εκτός της  πολιτισμικής τους σημασίας, αποτελούν μαζί με το νόμο μία από τις δύο πηγές του ισχύοντος Δικαίου, και ο Αστικός Κώδικας αναγνωρίζει μάλιστα το έθιμο, υπό ορισμένες συνθήκες, ως πρωτογενή κανόνα και πηγή Δικαίου ισότιμη με το νόμο[i]. Μάλιστα ορισμένα έθιμα από την μακρόχρονη εφαρμογή τους έχουν αποτελέσει ντε φάκτο κανόνες δικαίου στη δημόσια ζωή. Παράδειγμα αυτών αποτελούν ορισμένες αργίες (Πρωτοχρονιά, Θεοφάνεια, κ.λπ), για τις οποίες δεν υφίσταται νόμος που να τις ορίζει ως αργίες και θεωρούνται ως αργίες εθιμικά λόγω δεσμευτικού εθίμου.

του Δημήτρη Σ. Μίχα

Α.

Όταν γίνεται αναφορά στο Ελληνικό-Ορθόδοξο Εορτολόγιο από λαογραφικής πλευράς, σε μεγάλο ποσοστό πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν την λαϊκότροπη εθιμική αντίληψη του Αρχαίου Ελληνισμού την οποία εν πολλοίς βιώνουμε και σήμερα ως ζώσα πολιτιστική κληρονομιά μας.

Του Δημ. Μίχα, Διευθυντού της Ριζαρείου Σχολής

Τα Χριστούγεννα είναι η ημέρα που η Αγία και Ορθόδοξη Εκκλησίας μας, εορτάζει την κατά Σάρκα γέννηση του Υιού του Θεού εκ της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Σπήλαιο της Βηθλεέμ της Ιουδαίας επί Καίσαρος Αυγούστου.

Από τότε εορτάζομε την Γενέθλιο ημέρα και της Χριστιανικής μας Εκκλησίας  ενώ οριοθετείται και η τομή της ανθρώπινης ιστορίας στην προ και μετά Γέννηση του Χριστού.

Η Θεοφανία του Θεού, δηλ. η ενανθρώπισή Του λειτούργησε,  ως το γεγονός όλων των εποχών που άλλαξε κοινωνικά, πολιτιστικά, πνευματικά και φιλοσοφικά όλον τον ανθρώπινο χαρακτήρα, αφού όλα τα ανθρώπινα δρώμενα πλέον απέκτησαν άλλο περιεχόμενο και άλλο σκοπό.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος τα ονόμασε «Μητρόπολιν πασών των Εορτών, δηλ. μητέρα και πηγή και αρχή όλων των Εκκλησιαστικών εορτών και σωτηριολογικών γεγονότων.»¹