Αρχική

(Τιμητική ἀφιέρωσι στήν τραγουδίστρια τῆς Νίκης τοῦ 1940, Σοφία Βέμπο)

 «τεθνάμεναι γὰρ καλὸν ἐνὶπρομάχοισι πεσόντα/

ἄνδρ᾽ ἀγαθὸν περὶ ᾗ πατρίδι μαρνάμενον·»: (ΤΥΡΤΑΙΟΣ, Απόσπασμα 10, 1-14 West)[1]

  «Ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε,
ἐλευθεροῦτεπατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δὲ
παῖδας, γυναίκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη,
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών». (στίχ: 385-432, «Πέρσες» του Αισχύλου)[2]

 Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Γράφει ο Γιώργος Οικονόμου Δικηγόρος πρώην Πρόεδρος της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος.

Η Ήπειρος, οι Ηπειρώτες και η παράδοση, στο διάβα των χρόνων, καθίστανται έννοιες όλο και περισσότερο συνώνυμες.
Είναι τέτοια η αγάπη των Ηπειρωτών για την παράδοση, είναι τόσο προνομιακή η σχέση μας μαζί της, ώστε αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητάς μας.
Όπου κι αν βρεθούμε, όσο μακριά κι αν ζούμε από την Ήπειρο, η σχέση μας με την παράδοση παραμένει ο άκοπος ομφάλιος λώρος με την καταγωγή και την προγονική μας ρίζα.
Όμως ο αυθεντικός στίβος της παράδοσης είναι τα πανηγύρια των χωριών μας.

Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Ἡ 1η Ὀκτωβρίου, ἔχει καθιερωθῆ ἀπό τόν ΟΗΕ ὡς Διεθνής Ἡμέρα Ἡλικιωμένων, γιά νά ἀποτίσει τόν ὀφειλόμενο φόρο τιμῆς στούς ἡλικιωμένους, ἀλλά καί νά ἐπισημάνει τά προβλήματα, πού ἀντιμετωπίζουν. Μπορεῖ ὅμως νά ἑρμηνευθῆ πολύ βαθύτερα ἀπό μιά ἐπετειακή ἀναφορά στήν «τρίτη ἡλικία».

πῶς νοηματοδοτεῖται ὁ σεβασμός τοῦ σώματος μεταξύ τῶν ἐφήβων σέ προγραμματισμό ἀγωγῆς σέ ἕνα σύγχρονο Σχολεῖο;

 Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Στό αὐστηρά δομημένο περιβάλλον τοῦ σύγχρονου σχολείου, ὁ ἔφηβος ἔρχεται καθημερινά ἀντιμέτωπος μέ μιά διπλή κρίσι: τήν τεχνολογική ὑπεφόρτωσι καί τήν ἀπουσία ὑπαρξιακοῦ νοήματος. Ἡ ψηφιακή ὑπερσύνδεσι, παρά τήν ὑπόσχεσι γιά ἀπεριόριστη ἐπικοινωνία, ἔχει ὁδηγήσει σέ μιά παράδοξη σωματική ἀποσύνδεσι.

Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Τὸ πανηγύρι ἀποτελεῖ ἕναν ἀπὸ τοὺς ἀνθεκτικώτερους θεσμοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ λαϊκοῦ πολιτισμοῦ. Ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὴν βυζαντινὴ περίοδο μέχρι σήμερα, διατηρεῖ τὴν θέσι του ὡς σημεῖο ἀναφορᾶς τῆς κοινότητας, καὶ παρ’ ὅτι οἱ μορφὲς καὶ οἱ λειτουργίες του ἔχουν σὲ πολλὲς περιπτώσεις μεταβληθῆ, ὁ πυρῆνας του παραμένει μέχρι καὶ σήμερα ἀναλλοίωτος [1].

Ἀπό τό «χαῖρε» τῆς ἀρχαίας πόλεως, στό «εἰρήνη σοι»

τῆς ἐκκλησιαστικῆς σύναξης καί στήν νεωτερική του ἀποδυνάμωσι

Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Εἰσαγωγικά: ὁ χαιρετισμός ὡς θεμελιώδης λόγος 

Ὁ χαιρετισμός, ἄν καί συχνά ἀντιμετωπίζεται ὡς τυπικό κοινωνικό σχῆμα, συνιστᾶ στόν ἑλληνικό καί βυζαντινό πολιτισμό θεμελιώδη πρᾶξι λόγου μέ ἔντονο ἠθικό, ὀντολογικό καί ἐκκλησιολογικό περιεχόμενο. Στίς ἀρχαῖες  ἑλληνικές καί βυζαντινές κοινωνίες, δέν λειτουργεῖ ὡς ἁπλό κοινωνικό «σῆμα εἰσόδου» στήν διαπροσωπική ἐπικοινωνία.

Μέρος Β΄

Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Ἡ ποιητική συλλογή "Ἠπειρώτικο" τοῦ Φώτη Μότση συνιστᾶ μία ἀπό τίς πιό ἐνδιαφέρουσες καί λιγότερο προβεβλημένες σύγχρονες ἀπόπειρες νά ἀποδοθῆ ἡ Ἤπειρος ὄχι ὡς ἁπλός τόπος, ἀλλά ὡς ὀντολογική καί ἀνθρωπολογική ἐμπειρία.

Ὁ ἴδιος ὁ τίτλος τῆς συλλογῆς, Ἠπειρώτικο, ἴσως ἐμπεριέχει τό βαθύτερο ποιητικό της μυστικό. Ἡ λέξι λειτουργεῖ ὡς ἐπιθετικός προσδιορισμός ἑνός ἀποσιωπημένου οὐσιαστικοῦ πού ποτέ δέν κατονομάζεται πλήρως· κατ’ ἐκτίμησι ὑπονοεῖ: ἠπειρώτικο τραγούδι, μοιρολόι, βίωμα, ἄκουσμα, παράπονο, ἴσως ἀκόμη καί ἠπειρώτικο πεπρωμένο. Ἡ σιωπή αὐτοῦ τοῦ ἐννοουμένου ὑποκειμένου δέν εἶναι ἔλλειψι, ἀλλά ποιητική στρατηγική, γιατί ἐπιτρέπει στήν λέξι νά ἀποκτήσει χαρακτῆρα σχεδόν ὀντολογικό.

Δημητρίου Μίχα, φιλολόγου

Ὑπάρχουν τόποι πού δέν στέκονται ἀπέναντι στόν ἄνθρωπο ὡς σκηνικό, ἀλλά εἰσχωροῦν μέσα του σάν δεύτερη φύσι τῆς μνήμης. Ἡ Ἤπειρος εἶναι ἕνας τέτοιος τόπος: πέτρα πού θυμᾶται, χιόνι πού ἠχεῖ, πηγάδι πού φυλάσσει οὐρανό, κλαρῖνο πού ἐπιστρέφει ἀπό τά βάθη τοῦ χρόνου. Ἐδῶ ἡ γῆ δέν εἶναι οὐδέτερη ὕλη, ἀλλά σῶμα πού ὑπομένει, πενθεῖ καί ἀνασαίνει μαζί μέ ὅσους τήν κατοίκησαν. Στήν ποίησι τοῦ Μιχάλη Γκανᾶ «Γυάλινα Γιάννενα» (1989) καί τοῦ Φώτη Μότση «Ηπειρώτικο(2006), ἡ ἠπειρωτική γῆ παύει νά εἶναι γεωγραφία καί μεταβάλλεται σέ μορφή συνείδησης: στόν πρῶτο ὡς χιονισμένη μνήμη τῆς ἀπουσίας, στόν δεύτερο ὡς χθόνιο βάθος πού γεννᾶ φωνή, ὄνειρο καί ἐπιστροφή.

Της Άννας Βασιάδη*

Αν και κλείνουμε115χρόνια από τον θάνατό του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ποτέ άλλοτε δεν ήταν πιο επιβεβλημένη ή επίκαιρη η ανάγνωση του έργου του. Εκκινώντας παράδοξα,δια στόματος Γιώργου Σεφέρη, ας μεταφερθούμε σε εκείνη τη σκηνή, του θανάτου του· διαβάζουμε στο Ημερολόγιο, ΜέρεςΑ’

Σκιάθος 1930, σπίτι του Παπαδιαμάντη.