Ιανουάριος: ο μήνας των γιορτών

Ο Ιανουάριος, όπως και όλοι οι μήνες του ημερολογίου μας, οφείλει τ’ όνομά του στους Αρχαίους Ρωμαίους.

Πήρε το όνομά του από τον Ιανό, θεό κάθε αρχής στη ρωμαϊκή μυθολογία. Δεν είχε όμως απ’ την αρχή την τιμή ν’ αποτελεί τον πρώτο μήνα του χρόνου. Οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν σαν Πρωτοχρονιά την 21η Ιουνίου  και οι Ρωμαίοι την 1η Μαρτίου. Η πρώτη Ιανουαρίου καθιερώθηκε σαν πρωτοχρονιά από τους Ρωμαίους το 153 π.Χ. Την ημέρα αυτή συνήθιζαν να εκλέγουν τους ανώτατους άρχοντες, τους ύπατους και με την ευκαιρία επιδίδονταν σε τελετές και θορυβώδεις διασκεδάσεις. Από αυτούς την πήραν αργότερα οι Βυζαντινοί και την καθιέρωσαν (περί το 1000 μ.Χ.).

Για τον Ιανουάριο ο λαός έχει πολλά ονόματα, που τα περισσότερα αναφέρονται στις ιδιότητές του. Ο Γενάρης λέγεται Γεννολοητής, παρετυμολογικά, γιατί τότε γεννοβολούν τα κοπάδια. Γατομήνας επειδή σ’ αυτόν ζευγαρώνουν οι γάτες. Κρυαρίτης (στη Μάνη) για το τσουχτερό του κρύο. Λέγεται Μεσοχείμωνας γιατί είναι μεσαίος από τους τρεις μήνες του χειμώνα. Κρυαρώτης γιατί κάνει πολύ κρύο. Άλλες ονομασίες είναι Κλαδευτής, γιατί το μήνα αυτό κλαδεύουν. Ακόμα τον Ιανουάριο τον ονομάζουν Τρανό, Πρωτάρη, Μεγάλο μήνα ή Μεγαλομήνα, επειδή είναι ο 1ος μήνας του έτους που έχει 31 μέρες και οι νύχτες του είναι μεγάλες. Τέλος λέγεται Καλαντάρης ή Καλαντέρης απ’ τα Κάλαντα που τραγουδούν τα παιδιά την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Γελαστός για τις Αλκυονίδες ημέρες του.

Μήνας γιορτών μπορεί να ονομαστεί με τις πολλές γιορτές που έχει ο Γενάρης. Η πρώτη μέρα του μήνα είναι η πρωτοχρονιά και γιορτάζεται σ’ όλο τον κόσμο με λαμπρότητα, μεγαλοπρέπεια και πολλές εκδηλώσεις. Αυτή η ημέρα καλύπτεται από ένα πλήθος λαϊκών εθίμων, με πράξεις και ενέργειες μαγικές, που έχουν την προέλευσή τους στα βάθη των αιώνων.  Τη μέρα αυτή γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Βασιλείου, που είναι ένας από τους μεγαλύτερους πατέρες της εκκλησίας.Ο Αγιος Βασίλης ενσαρκώνει για το λαό, το πνεύμα του καινούργιου χρόνου.

-Στις 6 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Φώτων, που θεωρείται μεγάλη Χριστιανική γιορτή, γιατί τότε αγιάζονται τα νερά. Αυτή η γιορτή συμβολίζει την παλιγγενεσία του ανθρώπου και ο λαός τη λέει “Μεγάλη γιορτή, Θεότρομη”. Είναι η μέρα που βαφτίσθηκε ο Χριστός απ’ τον Αη-Γιάννη τον Πρόδρομο στ’ άγια νερά του Ιορδάνη.

-Στις 7 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου του Βαπτιστή.

-Στις 17 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Αντωνίου και στις 18 του Αγίου Αθανασίου. Του Αγίου Αθανασίου η ημέρα μεγαλώνει μια ώρα. Γι’ αυτό πολλοί λένε “Άι-Θανάσης ήλθε, καλοκαίρι ήλθε”.

-Στις 20 Ιανουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Ευθυμίου.

-Στις 30 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Τριών Ιεραρχών του Μεγάλου Βασιλείου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η γιορτή των μεγάλων αυτών ιεραρχών είναι η γιορτή των ελληνικών και χριστιανικών γραμμάτων. Την ημέρα αυτή στη Σιάτιστα τελείται πανηγυρική θεία λειτουργία καθώς και μνημόσυνο των ευεργετών των σχολείων της πόλης.

Δ. Μίχας

(πηγή: το διαδίκτυο)

Print

Αναμνήσεις

Οι πλάκες

του Κώστα Μιλτ. Θεμελή Κάθε χρόνο όταν ήμασταν μικροί στήναμε τις πλάκες. Μόλις άρχιζαν τα πρώτα...

Read more: Οι πλάκες

Στη Γκρεμίνα

του Χρήστου Θεμελή Γύρα στα 1950 μια μικρή παρέα 'ατίθασων' νεαρών εκείνη την εποχή που...

Read more: Στη Γκρεμίνα

ΣΤΟ ΑΛΩΝΙ

Είχαμε θερίσει το στάρι στη Ρουπακιά, το είχαμε κουβαλήσει με τη φοράδα και στοιβάξει στο αλώνι....

Read more: ΣΤΟ ΑΛΩΝΙ

Απόψεις

Φύση και Οικολογική Συνείδηση

του Ι. Μότση Στην Κνιδία υπήρχε ένα ωραιότατο άλσος με πυκνόφυλλα δέντρα προς τιμήν της Δήμητρας,...

Read more: Φύση και...

Ο Ελληνισμός στις Η.Π.Α.

του Ι.Μότση Η παρουσία Ελλήνων στις Η.Π.Α.  χρονολογείται από τις αρχές του 16ου αιώνα. Τον Απρίλιο...

Read more: Ο Ελληνισμός...

Κρίση δημόσιου χρέους

Η ανεπτυγμένη σήμερα νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική οικονομία της αγοράς αποτελεί στην ουσία για την...

Read more: Κρίση...

ανάμεσα στην φτώχεια και τον ήλιο

(Αλμπέρ Καμύ) Πριν από μερικά χρόνια ζήτησαν από τον Πολωνό φιλοσοφο Σίγκμουντ Μπάουμαν να...

Read more: ανάμεσα στην...

Δημιουργίες

Ουτοπικές προσδοκίες

  Ας ήτανε η Αγάπη μας  ανάβρυσμα πηγής  οι στάλες της τα κρίματα σαν ίαμα να γιανει... Ας ήτανε...

Read more: Ουτοπικές...

Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

Του Γιάννη Μπανίκα Πέντε παιδιά είχε ο Βαγγέλης Τόκας, απ’ την Μπεστιά. Έκανε πολλά παιδιά τότε ο...

Read more: Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

Η Αντιγόνη

του Φώτη Μότση Η Αντιγόνη είπε το ‘ναι’. Μετά από τόση άρνηση, τόσα συμβάντα, τόση κάθε λογής...

Read more: Η Αντιγόνη

Να βρω τα παιδικά μου τα φτερά ζητώ

Του Φώτη Μότση Τώρα μιλώ με δόντι σάπιο, μπάσος Ά, είν’ παράταιρη η λαλιά αυτή Στον κόσμο ετούτο...

Read more: Να βρω τα...