Στὸν Ἄλισσό καὶ στῆς Βρυτζάχας τὴν Πηγὴ

Μιχαήλ Πυλάρτη
Από την συλλογή: «Περίπατοι στό Ζωτικό»

Μὲ ἄλλους δυὸ παρέα
σκεφθήκαμε καφὲ νὰ πιοῦμε
στὸ γραφικὸ λιβάδι
καὶ μετὰ νὰ ἀνεβοῦμε
στῆς βρυτζάχας τὴν πηγή.

 Ἐκεῖ διηγιόμασταν ἀναμνήσεις
τὶς ὡς συνήθως ἀπό τὰ παλιά
τὶς σχολικὲς μας εκδρομές
τὸ μάζεμα τσαγιοῦ, ξαπόστεμα στὰ «Πηγαδάκια»

τὸν "τρύγο" κερασιῶν στοῦ «Μπέκιου»!
τὸ «διαγώνισμα» στὸν χρόνο ἀντοχῆς
ἑνὸς χεριοῦ στὸ κατάκρυο νερὸ τῆς Βρύσης,
μὰ προπάντων τὸ φιλόξενο φαΐ
τῶν τότε τσελιγκάδων·
Θυμηθήκαμε τὸ θεϊκὸ γιαούρτι
μὲ ψωμὶ «καθάριο» καὶ πρόβειο τὸ τυρί
ἤ πού ἀνέμελα γελούσαμε
ὅταν γιὰ ἀστεῖο μὲ κάπες μᾶς τυλίγαν!!

Καὶ ἐνῶ τέτοια λέγαμε
ὄμορφα μὰ περασμένα
ποῦ σημάδεψαν
οἱ πατημασιὲς τῆς νιότης μας,
καὶ εὔθυμα φωτογραφίες βγάζαμε
τὰ ἐλεύθερα, ἀπόμακρα ἄλογα
ποῦ μοιάζανε με ζωγραφιὰ κινούμενη

στὶς πέτρινες πλαγιὲς

μὲ χαμόθαμνους καὶ ἀσφάκες,
ὁ δάσκαλος ὁ Φώτης
τὴν κουβέντα μας σοβάρεψε πολύ

....καὶ ὅταν ἀρχίζει νὰ μιλᾶ

τὸν σταματᾶ μονάχα τὸ φαΐ !.

 
«Πιστεύω πώς ἐτοῦτος ἐδῶ ὁ τόπος

ὁ ὀρεινὸς καὶ δύσβατος - καὶ τώρα ἀκόμη -
λόγῳ τῆς ξακουστῆς Πηγῆς
θὰ ἦταν σίγουρα ἱερὸς,
ἀφοῦ ὡς ὕψιστο ἀγαθὸ
τὸ νερὸ ἦταν σχετικὸ μὲ τὴν Ζωὴ, τὸν Ἔρωτα
ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν Θάνατο ακόμη
ἂν σκεφθοῦμε τὸν Ἀχέροντα πού ἀναφέρεται
σὲ Νεκρομαντεῖο καὶ στὸν Κάτω Κόσμο.
- Και παρεμπιπτόντως δὲ, Βρυτζάχα: κατὰ μία εκδοχή

στὰ σλάβικα σημαίνει γοργορρέουσα πηγή -

 

Σὲ αὐτὴ λοιπὸν, τοῦ Ἀλισσοῦ Πηγὴ, φαντάζομαι

νὰ λούζονταν ἡ σύντροφος μετέπειτα τοῦ Δία
ἡ Θεὰ τοῦ ὑγροῦ στοιχείου καὶ τῆς γονιμότητας

τοῦ Ἔρωτα καὶ τῆς δημιουργίας - ἡ Διώνη 

-κορυφαία στῶν Πελασγὼν τὸν μῦθο

τότε πού λατρεύονταν καὶ ὁ Δίας στην Δωδώνη.

 

Καὶ μὴ ξεχνᾶτε πώς τὰ τοπωνύμια
τοῦ «Ἄλισσοῦ» ἐδῶ, καὶ τοῦ «Τόμαρου» απέναντι

εἶναι γλωσσικά κατάλοιπα Πελασγικὰ

προελληνικῶν φύλων δηλαδὴ, τῆς ἐποχῆς Χαλκοῦ, 

ἐνῶ ὁ πρῶτος Ἑλληνόγλωσσος λαὸς
ποῦ πάτησε αὐτὸν ἐδῶ τὸν τόπο
ἦταν οἱ Θεσπρωτοί
καὶ ἀργότερα ἐγκαταστάθηκαν οἱ Μολοσσοὶ...».

 

Ἡ Δέσποινα, ἡ τρίτη τῆς παρέας
τὸν διακόπτει κάπως ἄκομψα
καὶ τὸν ρωτᾶ γιὰ τὴν παλιὰ τοῦ χωριοῦ μας ὀνομασία

τὴν «Λιβίκιστα».
- «Μᾶλλον (ἀπαντᾶ) ἀπὸ τὸ ρῆμα «λείβω»
ποῦ παράγει τὸ ἐμβληματικὸ, γιὰ μᾶς, Λιβάδι
τόπος μὲ λιμνάζοντα νερὰ, (τόπος) ὑγροῦ στοιχείου

μὲ την κατάληξη -ικὸς πού προέλευση σημαίνει
καὶ τὸ σλάβικο επίθημα το -ista
πού σημαίνουν ὅλα μαζὶ : «αὐτὸς ὁ τόπος
ἀπ' τὸν ὁποῖο ἀναβλύζουν τὰ νερὰ»,
μορφοποιοῦν τὸ "ὑβριδικὸ" : λιβ –ίκ -ιστα -,
δηλαδή τὸ «ἔφυδρον χωρίον».
Ἀπὸ τὴν Πηγὴ λοιπὸν καὶ τὸ Λιβάδι
ἔχουμε ἐπωνυμία τοῦ μετέπειτα Χωριοῦ»!

 

Ἄποψη μὲ «εὐθύνη λέγοντος»
χωρίς διάθεση γιὰ διαφωνίες
ἀρκεῖ τὸν στοχασμὸ νὰ σοῦ ξυπνᾶ !.
Ἐξ ἄλλου... εἶναι καὶ ὥρα δύσκολη γιατὶ,
- παρ' ὅτι οἱ δύο ἄνδρες δείχνουμε προγάστορες

καὶ ὑποβοηθοῦμε μὲ ραβδί τὴν διαδρομή, -

ἡ Δέσποινα μᾶς θύμισε ἐπιτακτικὰ 

«ὅτι ἀναλωθήκαμε ἀρκετὰ...
μὲ μύθους καὶ ...γραμματικὴ
καὶ πρέπει νὰ νοιαστοῦμε πρακτικὰ 

γιὰ ἕνα γεμάτο πιάτο, με ρακί·

καλὴ εἶναι ἡ πνευματικὴ τροφὴ

μὰ θέλει στόμαχο γεμᾶτο καὶ ...τρυφή» !

 
 

Εκτύπωση

Αναμνήσεις

Ο εγκέλαδος

Ηταν τότε που τα βουνά μας λικνίζονταν καθώς η γη έπαιρνε οργισμένη τις βαθειές της ανάσες και τα...

Read more: Ο εγκέλαδος

Το κριάρι

Ηταν φορές που γυρνώντας με τον Φώτη απ’ το σχολειό περνούσαμε απ’ το σπίτι της παπαδιάς, της...

Read more: Το κριάρι

Αλεσιός/Πηγαδάκια/Τζιούμπα

του Χρήστου Θεμελή (μια αφήγηση) Στον 'Αλεσιό' εκείνο το καλοκαίρι, του 1966, παιδάκι μια σταλίτσα...

Read more: ...

Τα μπουρήματα

Αρε Tatsi τι σου μελε να παθεις, ηθελες αλατισμενη σουρληνα και πηγες στην Αθηνα τι να σε κανω εγω...

Read more: Τα μπουρήματα

Απόψεις

OI ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΚΟΛΛΑ ΧΑΡΤΙ "Ολοι εχουμε ονειρα. Καποιες φορες το ονειρο είναι η μεγαλη ζωη,

"Ολοι εχουμε ονειρα. Καποιες φορες το ονειρο είναι η μεγαλη ζωη, καποιες φορες είναι μια απλη...

Read more: OI ΣΚΕΨΕΙΣ...

Γηράσκων αεί διδασκόμενος

του Φώτη Παπαφώτη Τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, ήμουν στην  Ήπειρο, και επισκέφθηκα το τουριστικό...

Read more: Γηράσκων αεί...

Πάμε πλατεία;

του Παναγιώτη Καρρά Οι παλαιότεροι από εμάς, που μεγάλωσαν και έζησαν για αρκετά χρόνια στο χωριό,...

Read more: Πάμε πλατεία;

Ο θάνατος του Αχιλλέα - Εφημερίς του Τρωϊκού πολέμου

Από τους στίχους της Ιλιάδας ραψωδία Χ, 355-359, όπου ο θνήσκων Πάτροκλος λέει στον Αχιλλέα να...

Read more: Ο θάνατος του...

Δημιουργίες

περί ποιείν

(του ΦωτοΜότση)   Η οδυνηρή αποκάλυψη του ψεύδους δυο βήματα μακριά απ' την αλήθεια είναι λόγος...

Read more: περί ποιείν

Αμαρυλλίδος και Ιππεάστρου

του Φώτη Μότση Ι. ΔΑΜΥΣ α΄ Ο έρωτάς μας άγρια αυλακιά στα όνειρα Άσπρες βαρκούλες φορτωμένες...

Read more: Αμαρυλλίδος...

Γη ποτισμένη με ιδρώτα.

Γη ποτισμένη με ιδρώτα. Στην Ήπειρο ο σεισμός και η οργή της φύσης το ξύσιμο στης γης τη ράχη από...

Read more: Γη ποτισμένη...

Θά βάλω

Θά βάλω εἶπε Θά βάλω τό φυτίλι στήν ἀμασχάλη τῆς ἀγρύπνιας Καί θά τό κομποδέσω μέ μεταξένιο νῆμα...

Read more: Θά βάλω