25η Μαρτίου: μία ευσύνοπτη παρουσίαση της διπλής γιορτής

Η 25η Μαρτίου είναι ημέρα εορτασμού της επανάστασης του 1821, αλλά και ημέρα κατά την οποία εορτάζεται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Οι λόγοι που οδήγησαν στον κοινό εορτασμό τους, ποικίλουν. Όπως, βέβαια ποικίλουν και τα έθιμα της ημέρας στην έτσι και αλλιώς πλούσια λαογραφική μας παράδοση.

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, η θεομητορική αυτή εορτή του Ευαγγελισμού, περιλαμβάνεται στο δωδεκάορτο και είναι η μόνη από τις πέντε μεγάλες θεομητορικές εορτές, η οποία βασίζεται στην Καινή Διαθήκη, καθώς οι υπόλοιπες βασίζονται στην απόκρυφη γραμματεία. Ωστόσο, δε γνωρίζουμε πότε ακριβώς άρχισε να εορτάζεται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Η εορτή  εμφανίζεται στη Συρία, την Μ. Ασία, αλλά και την Κωνσταντινούπολη πριν το 431. Το 560 ο Ιουστιανιανός ο Α’ πρόβαλε την 25η Μαρτίου, ως την κατάλληλη ημέρα για τον εορτασμό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Μια πληθώρα διαφορετικών λόγων οδήγησαν στη συγκεκριμένη καθιέρωση. Στην Κωνσταντινούπολη, κατά το έθιμο, την ήμερα του Ευαγγελισμού ο αυτοκράτορας με πομπή από την Αγία Σοφία πήγαινε στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου εν τω Φόρω και από εκεί κατέληγε στο ναό της Θεοτόκου των Χαλκοπρατείων, όπου γινόταν μεγαλοπρεπής εορτασμός.

1821: ο εθνικός ξεσηκωμός

Η επέτειος, να γιορτάζουμε τον εθνικό ξεσηκωμό στις 25 Μαρτίου, καθιερώθηκε στις 15 Μαρτίου 1838 από τον βασιλιά Όθωνα, προκειμένου να συνδεθεί με το εκκλησιαστικό γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Ήταν και επιθυμία του Αλέξανδρου Υψηλάντη και της Φιλικής Εταιρείας να συνδεθεί η έναρξη της επανάστασης με μια μεγάλη εκκλησιαστική εορτή για να τονωθεί το φρόνημα των υπόδουλων Ελλήνων. Στην πραγματικότητα, η Επανάσταση δεν ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου 1821, αλλά λίγες μέρες νωρίτερα στην Πελοπόννησο. Αχαιοί και Μανιάτες ερίζουν για το ποιος έριξε την πρώτη τουφεκιά του εθνικού ξεσηκωμού. Στις 21 Μαρτίου, αρχίζει η πολιορκία των Καλαβρύτων. Είναι η πρώτη πολεμική ενέργεια της Επανάστασης και θα λήξει νικηφόρα μετά από πέντε ημέρες. Στις 23 Μαρτίου, οι Μανιάτες υπό την αρχηγία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τη συνεπικουρία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη καταλαμβάνουν την Καλαμάτα και με διακήρυξή τους κάνουν γνωστό στη διεθνή κοινότητα τον ξεσηκωμό των Ελλήνων.

Έθιμα & παραδόσεις

Στην ελληνική λαογραφική παράδοση τα έθιμα που σχετίζονται με την εορτή του Ευαγγελισμού βασίζονται στην αντίληψη ότι με την εορτή αυτή αρχίζει η άνοιξη και επιστρέφουν τα χελιδόνια. Γι’ αυτό τα παιδιά βγάζουν από το χέρι τους τον «Μάρτη» και τον αφήνουν στα δέντρα να τον πάρουν τα χελιδόνια. Σε πολλά μέρη υποδέχονται την 25η Μαρτίου με τραγούδια και με κωδωνισμούς επιδιώκουν να εκδιώξουν τα ερπετά. Οι νοικοκυρές δεν κάνουν δουλειές στο σπίτι ή ζυμώνουν μικρές πίτες και βάζουν σε μια απ’ αυτές ένα νόμισμα, για να το βρει ο τυχερός, όπως στην Πρωτοχρονιά. Οι μελισσοτρόφοι πρωτοβγάζουν τις κυψέλες στο ύπαιθρο, οι κτηνοτρόφοι μετακινούν τα κοπάδια τους από τα χειμαδιά στα ορεινά μέρη, ενώ οι Σαρακατσάνοι «αρματώνουν» τα κοπάδια τους με τα κυπροκούδουνα. Ως έθιμο για τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου καθιερώθηκε και ο μπακαλιάρος με σκορδαλιά. Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, η Εκκλησία επέτρεπε στους πιστούς να φάνε ψάρι μόνο δύο φορές, του Ευαγγελισμού και την Κυριακή των Βαΐων.

http://www.naturanrg.gr/25-martiou

 

Επιλογή μελέτης: Δημ. Μίχας

 

Εκτύπωση

Αναμνήσεις

Το Σαββατόβραδο, το ''66'

του Χρήστου Ν. Θεμελή  Οταν έπεσαν τα πόσκια   τα μάσαμαν στη στρούγκα   εγώ, μια χαψιά μαξουμάκι,...

Read more: Το...

Ο εγκέλαδος

Ηταν τότε που τα βουνά μας λικνίζονταν καθώς η γη έπαιρνε οργισμένη τις βαθειές της ανάσες και τα...

Read more: Ο εγκέλαδος

Ο Τσιρώνης

Ξημέρωσε, χάραξε η ημέρα, έχουμε δρόμο σήμερα, έχουμε ανηφόρα. Δύο ώρες μέχρι την Κοπάνησα. Είκοσι...

Read more: Ο Τσιρώνης

ο ταχυδρόμος του χωριού και οι ζαβολιές μας

Τετάρτες, αν θυµάµαι καλά, ακούγαµαν την τροµπέτα από τη ράχη του Σταυρού. Ντούουου! Ντούουου!...

Read more: ο ταχυδρόμος...

Απόψεις

Ο Ελληνισμός στις Η.Π.Α.

του Ι.Μότση Η παρουσία Ελλήνων στις Η.Π.Α.  χρονολογείται από τις αρχές του 16ου αιώνα. Τον Απρίλιο...

Read more: Ο Ελληνισμός...

Φύση και Οικολογική Συνείδηση

του Ι. Μότση Στην Κνιδία υπήρχε ένα ωραιότατο άλσος με πυκνόφυλλα δέντρα προς τιμήν της Δήμητρας,...

Read more: Φύση και...

Ο μήνας Μάρτιος

Ο ΜΗΝΑΣ ΜΑΡΤΙΟΣ (Martius) Των Στρατού Θεοδοσίου, Μάνου Δανέζη, Επίκ. Καθηγητών Αστροφυσικής Τμήμα...

Read more: Ο μήνας Μάρτιος

Ο καζαμίας του Tatsi

Ο Καζαμίας του 2010 (για το Ζωτικό) Γενάρης Λίγο γαμηστερός. Με υψηλές βροχοπτώσεις στη...

Read more: Ο καζαμίας...

Δημιουργίες

Η Μάρω

Aλωνάρης, δούλευε το αλώνι ολημερίς Είχαμε θερίσει το στάρι στη Ρουπακιά, είχαμε στοιβάξει τα...

Read more: Η Μάρω

σκιᾶς ὄναρ ἔρως

του ΦωτοΜότση   ΑΛΑΣ   Εἶχε ἀνοίξει ὁ οὐρανός σε δυό ἐπάνω ἀπό τήν γῆ τῶν Εὐμενίδων Ἔφτανε ἦχος...

Read more: σκιᾶς ὄναρ ἔρως

της στιγμής....

Δέν εἶναι ἡ ποίηση ἡ στίλβη τῆς ἀσχήμιας καί στό κατέβατό της τό ἀνάχωμα μήτε Εἶναι τό δίστομο

Read more: της στιγμής....

Ελπίδα

του ΦώτοΜότση Ἔρχομαι Πάγος λειωμένος σίδηρος ἀπό τῆς γῆς τή μήτρα Κατεβασιά ἀχαλίνωτη ἀπό τή...

Read more: Ελπίδα